türkiye de çok sesli müziği yayma, tanıtma sevdirme, türk bestecilerin eserlerini yurtdışında seslendirme amaçlarına hizmet eden ankara'da yerleşik senfoni orkestrasıdır. dünyada, kuruluşundan itibaren varlığını kesintisiz sürdüren en eski orkestralardan biridir.
1826 da osmanlı padişahı ii. mahmut devrinde istanbul da batılı bir bando oluşturmak düşüncesiyle mızıka-ı hümayun adı ile kurulan topluluk, cumhurbaşkanlığı senfoni orkestrasının temelini oluşturur. mızıka-ı humayun 1924 te atatürk ün isteği ile ankara ya taşındı ve 1932 de ve riyaset-i cumhur filarmoni orkestrası adını alarak milli eğitim bakanlığına bağlı olarak hizmetlerine devam etti. 1957 yılında orkestranın özel kuruluş yasası çıktı ve riyaset-i cumhur senfoni orkestrası adını aldı. orkestra, günümüzde kültür ve turizm bakanlığına bağlıdır.
mehter takımı yerine batılı bir askeri bando oluşturmak için kurulan mızıka-ı hümayun, zamanla çeşitli müzik, sahne sanatı ve eğlence dallarını (orkestra, kadınlar orkestrası, operet, tiyatro, karagöz, fasıl takımı gibi) bünyesinde toplayan bir örgüt olmuştu. orkestranın başına başlangıçtaistanbul da yaşayan fransız uyruklu bir sanatçı getirildiyse de yetersiz olduğu görülünce sardunya hükümeti nin tavsiyesi üzerine davet edilen guiseppe donizetti 17 eylül 1828 de istanbul a gelerek orkestra şefliğine atandı. donizetti, 1856 daki ölümüne kadar görevini sürdürdü. donizetti nin yerine italyan sanatçı callisto guatelli orkestranın yönetimine getirildi. callisto nun 1899 da ölümünden sonra aranda paşa orkestrayı yönetti. 1908 de flütist saffet bey ilk türk şef olarak orkestranın başına geçti ve orkestraya yenilikler getirdi.
m?z?ka-? humayun?un ilk parlak sanatsal yükseli?i, 1919?de 60 ki?ilik kadrosu ile avrupa kentlerinde verilen konserler ile gerçekle?ti. konser öncesinde m?z?ka-? humayun yönetcili?i ile orkestra ?efli?i birbirinden ayr?larak zeki bey (üngör)ilk defa ba??ms?z bir orkestra ?efi olarak göreve ba?lad?.
kurtulu? sava?? y?llar?nda orkestra, osmanl? sultan??na ba?l? bir kurum olarak varl???n? devam ettirdi, saltanat kald?r?l?nca halifeye ba?land? ve makam-? hilafet m?z?kas? ad?n? ald?.
hilafetin kald?r?lmas?nda 8 gün sonra, 11 mart 1924?te orkestra, tbmm?nin kar??s?ndaki binada ankara?daki ilk konserini verdi. yeni hükümetin önünde ilk s?nav?n? böylece veren orkestra, 27 nisan 1924 tarihinde cumhurba?kan? atatürk?ün emri ile ankara?ya ta??nd?. zeki bey?in yönetiminde çal??malar?na devam eden orkestra, türk oca???ndaki konserlerin yan? s?ra radyo konserlerine önem verdi.
cumhuriyet dönemindeki ilk yurtd??? turne 1926?da gerçekle?ti. karadeniz gemisi?ndeki yerli mal? haftas? sergisinin avrupa sahil ?ehirlerine yapt??? 4 ayl?k geziye kat?lan orkestra, büyük ilgi gördü.
1932?ye kadar milli savunma bakanl????na ba?l? olarak çal??may? sürdüren orkestra, 25 haziran 1932?de zeki üngör?ün çabalar? ile milli e?itim bakanl????na ba?land?. riyaset-i cumhur filarmoni orkestras? ad?n? alarak cumhuriyet ile özde?le?ti. bu ad?n al?nmas? ile bando ve orkestra kesin olarak birbirlerinden ayr?ld?. zeki bey, 1934?te orkestradan ayr?ld?.
1934?te adnan saygun, 1935?de dr. ernst preatorius cumhurba?kanl??? senfoni orkestras?'n?n ?efi oldu. 1946- 1952 y?llar? aras?nda hasan ferit alnar orkestray? yönetti. 1957-1959?da robert lawrence, 1960-1962?de bruno bogo, 1960-1963?de otto matzerah, 1963-1971?de prof. gotthold e. less?ng, 1971-1975?de jean perisson, 1977-1982?de tadeusz strugala orkestran?n daimi ?efi olmu?tur 1959?da ?ef yard?mc?s? olan hikmet ?im?ek ise 1986?ya kadar görevini sürdürmü?tür. 1988?de gürer aykal ?ef olmu?tur.
1951?e kadar orkestrada idari ve sanat otoritesi tek ?efte toplanmaktayd?.orkestra sanatç?lar? 1951?de kendilerine bir yönetim kurulu seçtiler. bu yönetim ?ekli 1957?de kurulu? özel yasas? ile resmile?ti.
orkestra yönetimi ?u ?ekilde i?lemektedir: yönetim kurulu ve teknik kurul olmak üzere iki organ vard?r. her sene tekrarlanan bir seçimle orkestray? yönetecek 5 ki?ilik yönetim kurulu belirlenir. kültür bakanl???, seçilen be? ki?i aras?ndan müdür ve muavini atar. yönetim kurulu orkestran?n senelik program?n? belirler, teknik kurul ise yabanc? ?ef ve solistlerin seçimini yapar.
avrupa?n?n en büyük üç orgundan birine sahiptir. bu dev orgun be? bin borusu vard?r; uzun zaman türkiye?de ya?am?? olan ?ngiliz edmond giraud?un vasiyeti üzerine cumhurba?kanl??? senfoni?ye ba???lanm??t?r.
yükleniyor...
