bir hükümdarın devlet başkanı olduğu bir yönetim biçimidir. bu hükümdar, türkçede kral, imparator, şah, padişah, prens, emir gibi çeşitli adlar alabilir. bir monarşiyi diğer yönetim biçimlerinden ayıran en önemli özellik, devlet başkanının bu yetkiyi yaşamı boyunca elinde bulundurmasıdır.
devlet başkanının ırsi olarak intikal ettiği devlet şekli olarak tanımlanmatadır. klasik teori monarşileri, çeşitli açılardan tasnife tabi tutmaktadır.
a)saltanat haklarının sınırlanmasına göre monarşi çeşitleri
-mutlak monarşi hükümdarın saltanat haklarının kanuni bir sınırlandırmaya tabi tutulmadığı monarşi türüdür. diğer bir ifadeyle bu monarşide hükümdar bütün iktidarı elinde toplar ve gücü onun yanında yer alan bir organın, yani bir parlementonun varlığı ile sınırlandırılmamıştır. ancak mutlak monarşiyi despotizm (zorbalık) ile karıştırmamak lazımdır. montesquieu'nun belirttiği gibi "monarşik bir hükümet tek kişinin, ama önceden konulmuş ve tespit edilmiş kanunlara göre yönettiği bir hükümettir. oysa despotizmde, kuralı ve kanunu olmayan biri, her şeyi kendi iradesiyle ve kaprisleriyle yönetir."
-meşruti monarşi, fransızların anayasal monarşi dedikleri şeye türkçe'de meşruti monarşi denmiştir. meşruti monarşi hükümdarların saltanat haklarının kanuni bir sınırlandırmaya tabi tutulduğu monarşidir diğer bir ifadeyle bu tür monarşide devlet iktidarını onunla birlite paylaşan ve en azından bir kısmı halk tarafından eilen bir organ, bir parlemento vardır. meşruti de hükümdar devletin tek organı değildir. onunl yanında parlemento gibi başka organlar da vardır. bu organların yetkilerin tespit eden ise hülümdar değildir. hülümdar da bu organlar da yetkilerini anayasadan alırlar. dolayısıyla meşruti monarşilerde hükümdar dahil, her organın yetkisini sınırlayan anayasa kuralları vardır. avrupa'da ingiltere, ispanya, belçika, hollanda, danimarka, isveç, lüksemburg ve norveç meşruti monarşi örneğidir.
en bir güzel yönetim şeklidir ama henüz uygulanamamıştır tarihte hakkıyla. tıpkı cumhuriyetin, teokrasinin, demokrasinin, sosyalizminin uygulanamadığı gibi.
böyle biraz francis bacon'ımsı bir monarşi lazım dünyaya. bilge, ermiş ve feylesof kralın başta olduğu dolayısıyla çıkarcılığın da olamayacağı bir monarşi hayal ettiğim şey. muhalefete gerek kalmayacak bir mükemmellik olmalı yani. ancak çıkarcılığın olmayacağı bir düzen insanlığın bu gidişatı üzerinde mümkün değil açık ki. çünkü düzenin kendisi çıkar üzerine kurulu.
tabi şu da var ki, çıkarcılığın ve iktidar hırsının olmadığı bir dünyada zaten herhangi bir yönetim şekline de gerek kalmaz, doğal bir anarşi ve gönüllülük belirir kendiliğinden.
bir ulusun gelişimini büyük ölçüde engelleyen bürokrasi unsurunun minimum düzeyde tutulduğu yönetim şeklidir. günümüzde hala uygulayabilen devletlere bakıldığında durum daha anlaşılır olacaktır. dışarıdan müdehaleleri nispeten kabul etmediği için bazı çevrelerin işine gelmeyen bir sistemdir.
yükleniyor...
