23 nisan 1920'de ankara'da toplanan türkiye büyük millet meclisi, 2 mayıs 1920'de 11 bakandan oluşacak hükümetin kurulması ile ilgili 3 numaralı kanunu kabul etmişti. bu hükümette bir de iktisat bakanlığı bulunmaktaydı.
hükümetin programında mali ve ekonomik meseleler üzerinde önemle durulacağı da belirtilmişti. ancak 1920-1922 yıllarında türkiye, kurtuluş savaşı içinde bulunduğundan, türkiye büyük millet meclisi hükümeti'nin bu dönemdeki başlıca amacı yurdu istiladan kurtarmaktı. savaşın gerektirdiği nedenlerle de, hükümet o sıralarda üretim ve endüstriye yatırım yapacak durumda değildi. ancak yönetici kadro zaferden sonra prensip olarak siyasi ve ekonomik bağımsızlığı öngörmüştü.
lozan konferansına ara verildiği sırada, izmir iktisat kongresi 1135 delege ile 17 şubat - 4 mart 1923'de toplandı. izmir iktisat kongresinde, yeni türkiye'nin ekonomik sorunları tartışıldı. ayrıca, lozan'da devamı istenen kapitülasyonlar ve diğer imtiyazların kabul edilmeyeceği ifade ediliyordu. bu kritik devrede, ekonomik sorunları düzenlemek için kararlar alan izmir iktisat kongresinde savaşlardan yorgun çıkan halka, ekonomik yön vermek ve harap olan yurdu kalkındırmak için yapılması gerekenleri tespit etmek amaçlanıyordu. izmir iktisat kongresi sonunda; kongreye katılanlar oybirliği ile misak-ı iktisadı kabul ederek, modern ve müreffeh türkiye için canla başla çalışmaya and içti.
kongrede ;
* hammaddesi yurt içinde olan endüstri kollarının kurulmasına,
* Özel girişimcilerin desteklenmesine,
* yatırımcılara kredi sağlayacak bankaların kurulmasına,
* günlük tüketim mallarına öncelik verilmesine,
* Önemli kuruluşların millileştirilmesine,
* sanayii teşvik edici yasaların çıkarılması, özellikle gümrük tarifelerinin milli sanayiin kalkınma ihtiyaçlarına göre değiştirilmesi,
* yerli malların karada ve denizde ucuz tarife ile taşınması,
* sanayi banka
*****
yani sanıldığı gibi burjuva açılımı değil, türkiye cumhuriyeti için gerekli olan sosyalist olmasa da ona benzer bir açılımdır.
-evet kesinlikle sosyalizm değildir, mustafa kemal sosyalist değildi; ama burjuva hiç değildi.-
yerli malların üretilmesine öncelik verilmesi, bunu yapanlara gelir sağlanması, milli sanayiye önem verilmesi önemli atılımlardır.
bankaların kurulması kafa karıştırmasın, banka her ülkenin can damarıdır.
özel girişimler ise desteklenmeli ama dikkat edilen nokta; önemli kuruluşların millileştirilmesidir.
önemli kuruluşlar satılmamalı, özele devredilmemelidir. telekom gibi.
-ne kadar da uzaklaştık atatürk devriminden bir daha ortaya çıkıyor işte.-
yükleniyor...
