tarafsızlığı ve insanın özgür bırakılması gerektiğini savunan düşüncedir. her ideolojide olduğu gibi bunlarında aşırıları vardır, ve bu görüş ciddi boyutta bencilliği savunmaktadır.ayrıca dönek solculardan daha az zararlı olduklarını da belirtmeden edemiyeceğim.
(°bkz: ayn rand)
(°bkz: sinan çetin)
kaloriferli dairelerinde şiir yazarken, kendini kalorifer peteğine asan evrensel şairlerimizi tanımayan insan suretinde eblehlerin katıldığı siyasi ve politik düşünce akımıdır.
türkiyeatilla yayla başkanlığındaki liberal düşünce topluluğu adı altında örgütlenen oluşum. atilla yayla " title="(bkz: de atilla yayla başkanlığındaki liberal düşünce topluluğu adı altında örgütlenen oluşum. atilla yayla )">de atilla yayla başkanlığındaki liberal düşünce topluluğu adı altında örgütlenen oluşum. atilla yayla nın kim olduğunu sanırım herkes biliyor. bilmeyenler adının üzerine tıklasın lütfen. az sonra...
edit: bu giri, forum tarzı giri olduğu gerekçesiyle silinmiş. ben de anlamadım ki sözlükte binlerce forum tarzı entry varken * böyle ciddi bir entry niye silindi?
liberalizm, din ve siyasette mevcut kurulu düzeni değiştirme veya yeniden düzenleme; siyasal değişimin savunucuları tarafından geliştirilen kurallar ve uygulamalar; ekonomide ise serbest rekabete dayalı, devlet müdahelesine karşı bireyin özgürlüğünü ve kendini yöneten bir pazar anlayışını savunan teori; ilerleme inancı, insanların kendilerini yönetmesine ve insanlar için en iyi olanın gerçekleşmesi ile siyasi ve sivil özgürlüklerin korunması temeline dayanan siyasal felsefedir.
özgürlük demektir fakat bu özgürlük tanımlamasında sınırlar oldukça geniştir öylesi bir serbestlik ki büyük balık küçük balıgı yeme özgürlüğüne sahiptir bi bakıma darwin in dogal seleksiyonu ile paraleldir sonucta darwin de güclü olanın hayat ta kalıp neslini devam ettirebilecegini öngörmüstü ve ona göre insanoğlunun bu sekilde günümüze kadar ulasabilmişti.ama bvişey varki insanoğlu yok olmaya mahkum ve kıyamet onu bekliyor.liberalizm de onun sebeb oldugu sosyal durum da yok olmaya mahkumdur... kendi kendini tasfiye ederek insanoğluyla birlikte yok olacak.
liberalizm ile ağır kapitalizm birbirine karıştırılmasın lütfen. liberalizmde özelleştirme savunulur fakat bu devletin tamamen ekonomiden elini ayağağını çekmesi şeklinde olmaz. bir ülkede ekonomi alanındaki her dal devlet elinde olursa ülkedeki hiç bir vatandaş elinden geleni yapmaz -memur zihniyetini herkes biliyor olmalı-.liberalizmde ekonomi özel sektör elindedir ve gittikçe güçlenen bir pisaya ortaya çıkar. devlet hazinesi güçlenir. liberalizm=kapitalizm değildir. lütfen bunun farkına varalım.
sözlükteki yurtsever cephe papağanları tarafından aşağılanan,ekonomik sistemde kapitalizme yakın olan ama sadece ekonomik sistemle bitmeyen düşünce akımı.
bir liberalistle herşeyi konuşabilirsiniz; liberalizmin iğrenç bir sistem olduğunu bile ama bir yurtsever cepheliyle sadece tayyipin bokluklarını ve stalinin dehalıklarını! konuşabilirsiniz.
sözlük yazarlarının kapitalizmle hatta emperyalizmle karıştırdığı akımdır.onlara tavsiyem sadece marx lenin değil birazda liberal yazarları okumalarıdır.
adam smith tarafından milletlerin zenginliği(wealth of nations) kitabı liberalizmin temelini oluşturan öğeleri içerir.liberallere(klasik okul) göre piyasada gizli bir el vardır.bu öpülesi el sayesinde piyasa her zaman kendini düzenler ve tam istihdam seviyesinde işler.bunuda şöyle teorilere dayandırmaktadırlar:
efendim tüm insanlar rasyoneldir* ve kendi çıkarlarını maksimize etmeye çalışılar.her bireyin kendi keyfini maksimize etme arzusu ise genel olarak toplum refahını maksimum yapar*.
aynı zamanda say kanununu savunurlar.yani her arz kendi talebini yaratır.bunun anlamı şudur;piyasaya çıkan bir mal eğer gereğinden fazla üretildiyse yani negatif talep fazlası varsa üreticiler onun üretimini kısarak optimal seviyeye ulaşırlar
aynı zamanda faiz teoriside bu teorinin açıklarını kapatan önemli bir argümandır şöyle ki;klasikler ekonomide her zaman bir tasarruf yatırım eşitliği olduğunu varsayarlar.bunuda faizle açıklarlar.yani rasyonel olan kişiler paralarını yastık altında tutmazlar bunun yerine bankaya yatırırlar ve değer kazanmasını sağlarlar.tabi bankaya yatırılan parayla da başkaları yatırım yapacak.
efendim klasik(liberalizm) sistemin varmak istediği nokta şudur.devlet kötüdür,kakadır.o işe pek girmesin zaten piyasa kendini toparlıyor.özel sektör her şeyi yapsın,devlet özel sektörce karlı olmayan güvenlik ve adalet işlerine baksın ot bok...
ama tabi bunlar insan unsurunu çok arka planda tuttukları için ve fazla determinist olduklarından mütevellit 1929da patlamışlardır.ama işin aslı,özellikle 80li yıllardan sonra gelen gerek neoklasik,gerek ise monoterist sistem aynı bokun lacivertidir.iyi midir kötü müdür o sürekli tartışılıyor ama açık olan bir şey var ülkeler 80lerden beri sürekli gelişirken,gelir adaletsizliği sürekli olarak artıyor.yani klasik deyişle bu sistemlerin zengini daha zengin fakiri ise daha fakir yapmaya yönelik oldukları çok açık.ha derseniz "babacan ne yapmalı bu işler lafla olmaz,bize çözümle gel" onada şöyle bir cevap veriyim "benim biraz işim var finaller filan onlar bitsin bu konularada el atıcam.gerekirse kurtarıcam hepinizi,dayınız daşaklarınızı yesin"...
siyasal, dinsel ve ekonomik alanlarda müdahaleleri istemeyen devlet, toplum ve birey arasındaki ilişkilerde önceliğin bireyin hak ve özgürlüklerinde olması gerektiğini savunan öğretilerin genel adı...
liberalizm terimi, siyasal alanda yasalar karşısındaki eşitliği ve insanların kendi yönetimlerini kendilerinin seçmesi özgürlüğünü, dinsel alanda kilise egemenliğine karşı vicdan özgürlüğünü, ekonomik alanda da devlet müdahalesine karşı alışveriş özgürlüğünü savunur.
liberalizm, 18. ve 19. yüzyılda avrupa orta sınıfının mutlakıyetçi devlet düzenlerine karşı ve teolojik dünya görüşünün bir parçası olarak çıkmıştır. bu dünya görüşü, en çok doğal hukuk öğretisi ile faydacılık öğretisinden etkilenmiştir. doğal hukuk öğretisine göre insanın doğuştan gelen birtakım dokunulmaz hakları vardı. bunların başında da mülkiyet hakkı geliyordu. Çağdaş toplu ve devlet düzeninin dayandığı ?toplumsal sözleşmenin? amacı öncelikle bu hakkın istikrarlı bir hukuk sisteminin güvencesi altına alınmasıydı. Özellikle ingiliz filozof john locke?un yapıtlarında liberal ideolojiye en uygun biçimine kavuşan bu doğal haklar yaklaşımı, klasik siyasal iktisadın babası sayılan adam smith iktisadi açıdan değerlendirdi. smith, toplumun iktisadi yaşamını doğal bir organizma olarak tanımladı. onla göre kapitalist ekonomiye, nesnel, insanların iradesindeki bağımsız yasalar yön verirdi. bu yasaların herhangi bir bozulmaya uğramadan işlemesi için en elverişli ortam serbest rekabetti. iş bölümü ve serbest rekabete düzeninde her iktisadi birim, ister üretici ister tüketici olsun, kendi kişisel çıkarının peşinde koşarken aynı zamanda ve kendiliğinden bütün toplumun refahına da hizmet etmiş olacaktı.
ekonomik liberalizmin temelinde, kendi öz çıkarını kollamakla topluluğun çıkarını da sağlayan rasyonel, homo oeconomicus (iktisadi insan) kurgusu vardır. rasyonel bireyin çıkarını kimse ondan iyi bilemeyeceğinden birey iradesinin dışındaki iradelerin, sözgelimi devletin piyasaya müdahalesi, kendi kişisel çıkarının peşinden koşarken aynı zamanda ve kendiliğinden bütün toplumun refahına da hizmet edecek böylece faydacı filozoflar bentham ve j.s. mill?in ? en çok sayıda kişiye en yüksek düzeyde mutluluk? ilkesinin gerçekleşmesini sağlayacak bir bireye engel olurdu. o halde devlet piyasanın ve ekonominin dışında tutulmalıdır.
Çağdaş siyaset literatüründe liberal devlet bireyler arası ekonomik ve toplumsal farklılıklarından doğan eşitsizlikleri düzeltmeye çalışmayan , toplumsal ve ekonomik alanda etkin ve düzenleyici bir rol oynamayan devlettir.
liberalizm veya erkincilik, özgürlüğü birincil politik değer olarak ele alan bir ideoloji, politika geleneği ve düşünce akımıdır. genel anlamda liberalizm, bireylerin ifade özgürlüğüne sahip olduğu, din, devlet ve kimi zaman kurumların gücünün sınırlandırıldığı, düşüncenin serbest bir şekilde dolaştığı, özel teşebbüse olanak sağlayan bir serbest piyasa ekonomisinin olduğu, hukuğun üstünlüğünü geçerli kılan şeffaf bir devlet modeli ve toplumsal hayat düzeni hedefler. liberal demokrasi olarak adlandırılan bu devlet düzeni, açık ve adil bir seçim sistemi ile birlikte tüm vatandaşların kanun önünde eşit olduğu ve fırsat eşitliğine sahip olduğu bir sistem olarak modellenir.
kralların doğal yönetim hakkı, veraset sistemi, devlet dini gibi eski devlet teorisini oluşturan birçok temel kabule liberalizm karşı çıkar. tüm liberaller bireyin yaşama hakkı, özgürlüğü ve mülkiyet hakkı gibi temel insan haklarını kabul eder ve desteklerler. bununla birlikte birçok ülkede modern liberalizm, toplumsal refahın sağlanması açısından, devletin birey özgürlüğü üzerinde minimal bir kısıtlayıcı gücü olmasını savunarak klasik liberalizmden ayrılır.
liberalizmin kökleri batı aydınlanma sürecine dayansa da, bugün için terim sağdan sola siyasal yelpazenin farklı noktalarını kapsayan, özgürlük temelli bir düşünce çizgisini tanımlar.
bireylerin tüm hayatları boyunca yapacakları seçimlerin ,devlet ya da kendilerine devlet işlevi yükleyen kesimlerden bağımsız olması gerektiğini savunan görüş..
temelsiz düşüneceler,hayatta 1den öte planlara atılıyorsa,bundan kar sağlayacak,kitlesel ya da bireysel,uzun vadeli ya da kısa vadeli girişimler her zaman olacaktır.
insan kendinden öte yaratma girişimine karar vermiş ise,kendisinden başka bir şeyin daha değerli olmadığı düşüncesini paradigmasında yoğurarak düşüncelerini bu yönde geliştirecek,bunu somuta vurmanın seçimini de kendince doğru bir şekilde yapacaktır.
bu dürüst girişim zordur,ama tatmin edicidir.ve hiç bir zaman ötekini alçatma demek değildir,çünkü yükselmek her şeyden bağımsız olmalıdır.
kişilerin ya da kitlelerin seçimleri çatışma noktasına geldiğinde bunu bir matematik problemi gibi bağımsız ortaya koyabilmek ancak geçmişten gelen bazı alışkanlıklar,birikimler ile olabilir.başkalarının seçimlerinin mikro birleşenleri genel sonucu değil ancak kendi parantezini etkilemelidir,insan olduğunu kabul eden ve öyle yaşayan kişiler için bu bir katlanma değil zorunluluktur.
ne kadar saçma gelirse gelsin,insan olmakla elde edilen eşit şartlar,farklı düşüncelerin olabildiğince şeffaf ortamlarda sonuçlandırılması bir mahkumiyettir.
bunu ister kendisine,isterse başkasının kelimlerinin söylenmesine değer veren her insan kabul etmelidir,mücadele ise bunu çeşitli nedenlerle red edenlere karşı olmalıdır.bu mücadele de şeffaf,akıcı bazen ise yıpratıcı olmalıdır.insan psikolojisi bunu gerektirir.fakat bu yıpratım,öldürücü değil istenilene bakan açılımlar için uyarıcı olmalıdır.
bir düşünceyi öğrenmek ya da düşüncenin ortaya atılmasına izin vermek onu kabul etmek değildir.sonsuz seçenek karşısında alınacak karar ise ancak tüm fikirlerin iyimser çatışması ve genel kabul ile olur.sonuç olarak kabul edilen düşüncenin işlevi ise,geride bıraktıklarını ezmek değil,daha iyi olduğunu her an göstermek olmalıdır.çünkü zamanı geldiğinde yerini başkasına bırakabilmelidir.
tüm acı verici sonuçların nedeni ise hakim düşüncenin bu ölümcül yıpratma ideolojisinde saklıdır.
oysa ki kanun koyucuların bu ideolojisi de başka bir düşüncenin yerini alarak gelmiştir...bu bağlantılı zincileri iyi irdelemek gerekir.
kaos yaratan büyük olaylar serbestlikten değil,tersine baskıdan doğmıştur.
doğanın kanunudur bu,etki tepkiyi doğurur.ve bu tepki olması gereken şartlarda-özgürlükte-varolanı yıkma amaçlı değil ancak görüş bildirme amaçlı olacaktı.
tarihte bunların örneği çoktur.
liberalizm ise tabulaştırılan kutsallları,saf kutsal,putlaştırılan kişileri ise kendi başına insan olarak görmek ister ve bu yönde çalışır.yoksa kimsenin kutsalını özgürlük adı altında yok etme güdüsünü taşımaz...
doğan kaos ortamının enerji verenleri,pastadan büyük payı kapanlar,araçları ise amaçsızca zayıflığının altında ezilmeye mahkum olanlardır.
liberalizm ne yazık ki ülkemizde içi boşaltılmış bir kavramdır.
irdelersek;
ekonominin kendi dinamikleri içerisinde dönmesidir. bizde yapılan nedir?
- özelleştirme adı altında devletin en değerli, en karlı kurumlarının iktidara yakın kuruluşlara ve hatta yurtdışına resmen ihrac edilmesidir.
özgürlüktür en önemli ilkelerinden birisi, her bireyin, düşüncenin özgürlüğü.
- ülkemizde dini eksenlidir bu tutum. türbana özgürlük, geri kalan şeyler derseniz, koyver gitsin. biz de faşist oluruz.
türkiyedeki liberaller liberalizmin içi boşaltıltığından değil, esasen neoliberalist oldukları için böyle dengesiz tavırlar sergilerler.
(°bkz: neoliberalizm)
yükleniyor...
