avrupa birliğinin gelişmesi ile ve agsk nin kurulması ile varlığı tüm avrupa da tartışılan kurum.perde arkasında usa ve ingiltere, alenen de türkiye'den başka kimsenin desteklemediği askeri örgüt.
belçika kanada çek cumhuriyeti danimarka fransa almanya yunanistan macaristan italya izlanda lüksemburg norveç hollanda polonya portekiz ispanya abd ingiltere ve türkiyenin üye olduğu organizasyon...
kuzey atlantik antlaşması Örgütü
vikipedi, özgür ansiklopedi
(nato sayfasından yönlendirildi)
git ve: kullan, ara
kuzey atlantik antlaşması Örgütü
→ başlığın diğer anlamları için nato (anlam ayrımı) sayfasına bakınız.
nato bayrağınato (ingilizce resmi: north atlantic treaty organization, fransızca resmi: organisation du traité de l'atlantique nord ("otan") ve türkçe: kuzey atlantik antlaşması Örgütü'nün kısaltması), resmen açıklanmasa da ii. dünya savaşı sonrası oluşan politik ayrımda, ingiliz lord ismay'ın deyişi ile "rusları dışarıda, almanya'yı alaşağı edilmiş halde ve abd'yi içeride" tutmak için kurulmuştur. yani amaç salt sscb'ye karşı güvenlik değil, aynı zamanda avrupa'nın güvenliği için abd'nin katkı koymasını sağlamak, almanya'nın yeniden silahlandırılmasını bölgeye tehdit oluşturmadan gerçekleştirmektir. Çünkü bilindiği gibi o dönemde abd kongresi ve kamuoyu ülkenin avrupa ülkeleri arasındaki ilişkilere karışmasını istemiyordu.
9 nisan 1949'da washington antlaşması ile kurulan nato bir kollektif savunma örgütü olarak bilinmektedir. kurucu antlaşmanın özellikle 3., 4., ve 5. maddeleri önemlidir. bu maddelerle üye ülkeler, ortak savunma için yeteneklerini gelistirmeye, herhangi bir uyenin toprak butünlüğu, siyasi bagimsizlik ve guvenligi tehlikede oldugunda bir araya gelmeyi ve herhangi birine saldırıldığında bu saldırıya hepsine karsi yapilmis bir salidiri olarak kabul etmeyi taahhut etmislerdir.
nato'nun kuruluşuna karşı, sscb ve doğu bloğu ülkeleri, kendi savunma anlaşmalarını yapmışlar ve soğuk savaşın yol açtığı kutuplaşma iyice belirginleşmiştir. varşova paktı olarak bilinen bu anlaşma, 1955'ten 1991'e kadar varlığını sürdürmüştür.
türkiye ve yunanistan 1952 yılında eş zamanlı olarak nato'ya kabul edilmiştir. batı almanya da 1955 yılında türkiye'nin onayı alınarak nato'ya üye olarak kabul edilmiştir. sadece demokrasi ile yönetilen avrupa ve kuzey amerika ülkelerinin bulunduğu bu ittifaka, ispanya, franko diktatörlüğü yıkıldıktan sonra, 1982 yılında katılmıştır.
nato'nun etkinlği dış güvenlik ile sınırlı kalmamıştır. 1950'li yıllarda italya'dan başlayarak nato ülkelerinde gizli Özel harekat daireleri kurulmuştur. gladio adı ile anılan bu birimler ülkelerdeki devrimci sol hareketler başta olmak üzere her tür muhalefete karşı bir önlem olarak oluşturulmuştur. bu birimler aynı zamanda derin devlet kavramının da ortaya çıkmasında büyük rol oynamıştır. pek çok ülkede daha sonra bu birimler ortaya çıkarılarak sorumluları yargılandıysa da, türkiye dahil çoğu ülke bu süreci henüz yaşamamıştır. nato, soğuk savaş sonrası gladio kurumlarının dağıtıldığını iddia etse de, bu birimlerin şu anki durumu hakkında kesin bir bilgi bulunmamaktadır.
günümüzde nato ve savunduğu değerler tartışılmakta, kuruluş amacı olan sscb ve doğu bloğu'nun dağılması nedeni ile kendisine yeni amaçlar aramaktadır. artan uluslararası terör olaylarına karşı etkin rol oynaması, şu durumda olasılığı en fazla olan yeni misyondur. doğal afetlere müdahalede harekete geçirilmesi de 2005 yılında ard arda gelen doğal afetler sonucunda gündeme gelmiştir. bununla birlikte bosna katliamına müdahale etmekte geç davranmış, kosova'da ise daha başarılı olmuştur.
Özellikle gladio birimlerinin teker teker ortaya çıkması ve abd'nin irak ve afganistan işgallerinde oynadığı rol, nato'ya ciddi eleştiriler yöneltilmesine sebep olmuştur. ayrıca, bm kararlarının nato'ya herhangi bir etkisinin olmadığı görüldükten sonra, pek çok grup nato'ya karşı muhalefeti arttırmışlardır. 21. yüzyıla girilirken, nato'nun geleceği konusunda tartışmalar hala devam etmektedir.
nato üyesi ülkeler (kronolojik sıralamayla)konu başlıkları
1 nato'nun askeri yapısı
2 nato'nun değişmeyen prensipleri
3 nato'ya göre tehdit değerlendirmesi
4 büyük nato komutanlıkları
5 türkiye'nin nato Üyeliği
6 türkiye'deki nato Üsleri
7 nato altyapı programı
8 nato'nun genişlemesi
9 anti-nato merkezi
10 kaynaklar
11 dış bağlantılar
nato'nun askeri yapısı teşkilatın askeri yapısı, üye ülkelerin genelkurmay başkanlarından veya onlar adına daimi görev yapan temsilci askeri personelden oluşur. konseye karşı sorumlu olan askeri komite, ittifakın en üst düzeydeki askeri merciidir. konseye ve savunma ve planlama komitesine askeri konularda bilgi sağlayan ve önerilerde bulunan askeri komite, iki büyük nato komutanlığına direktif verebilmektedir.
nato'nun değişmeyen prensipleri
2002 prag zirvesiittifak, savunma amaçlıdır.
caydırma için yeterli bir gücü muhafaza etmek esastır.
Üyelerin toprak bütünlüğü ve bağımsızlığı garanti edilerek dünya barışına katkı devam ettirilir.
Üye ülkelerden birine yapılan tecavüz, tamamına yapılmış kabul edilir. (5 nci madde)
ittifak, avrupa'da amerika'nın konvansiyonel ve nükleer askeri varlığını zaruri sayar.
nato savunmasının kollektif tabiatı, işbirliğine ve entegrasyonuna istinad eder.
nükleer silahlarda sıfır çözüme ulaşıncaya kadar, konvansiyonel ve nükleer silahların uygun bir kombinasyonunu kullanmaya devamı zorunlu görür. nükleer silahların amacı siyasi olup, ittifakın güvenliğinin en önemli garantisidir. bu kuvvetler savaşı ve dengeyi korumak için asgari düzeyde tutulur.
nato'ya göre tehdit değerlendirmesi doğu bloku'nun dağılmasından sonra nato'nun geleneksel tehdit değerlendirmesi sona ermiştir. bunun yerini belirsizlik, istikrarsızlık, çok yönlü tehdit ve riskler almıştır. buna göre; 1990'lı yıllardan itibaren türkiye ve nato için esas risk, rusya'nın cepheden planlı bir taarruzundan ziyade, bölgesel kriz ve çatışmaların teşkil ettiği riskler teşkil etmeye başlamıştır.
büyük nato komutanlıkları
nato'nun avrupa'da genişleme sürecinato'nun halen askeri komiteye bağlı atlantik müttefik komutanlığı ve avrupa müttefik komutanlığı olmak üzere iki büyük komutanlığı bulunmaktadır. ayrıca kanada ve a.b.d. bölgesel planlama grupları da mevcuttur. savunma planlama komitesinin 12 mayıs 1992 tarihli kararıyla; "cinhan" adıyla bilinen manş müttefik komutanlığı, teşkilatı ve sorumluluk sahası tadil edilerek 1 temmuz 1994 tarihinden itibaren "afnortwest" adıyla avrupa yüksek komutanlığına bağlanmıştır. avrupa müttefik komutanlığı (ace)'nın sorumluluk sahası; kuzeyde, norveç'in kuzey burnundan akdeniz'in güney kıyılarına; batıda, atlantik okyanusu'ndan türkiye'nin doğu sınırlarına kadar uzanır. "shape" adıyla anılan karargahı, belçika'nın mons şehrindedir ve komutanı "saceur" olarak bilinir. saceur'un ana ast komutanlıkları ise; kuzeybatı avrupa müttefik komutanlığı (afnortwest), merkezi avrupa müttefik komutanlığı (afcent) ve güney avrupa müttefik komutanlığı (afsouth)'dur
afsouth kuruluşu da şöyledir:
(1) landsouth: bir italyan generalinin komutasında italya'nın savunulmasından sorumludur.
(2) landsoutheast: karargahı izmir'de olup, bir türk generalinin komutasında türkiye'nin savunmasından sorumludur.
(3) airsouth: güney bölgesi hava komutanlığıdır. nato'nun komutanlık yapısı; gelişen durum ve şartlara uygun olarak değişikliğe açık bir özellik arzeder.
türkiye'nin nato Üyeliği
2004 istanbul nato zirvesini protesto gösterilerisovyetler birliği ile lenin zamanında imzalanan brest litovsk barış antlaşması, moskova antlaşması ve kars antlaşması'na rağmen, 2. dünya savaşı sırasında stalin'in önce 1939'da molotov kanalıyla ribbentrop ve hitler'den, daha sonra da 1945'te truman ve churchill'den türkiye sınırları ile ilgili talepleri dolayısıyla türkiye, batı ittifakı ve nato ile yakınlaşmıştır. 1950'de adnan menderes hükümeti döneminde tbmm kararıyla kore savaşı'na birleşmiş milletler komutası altında abd ve güney kore'nin yanında çarpışmak üzere asker gönderilmiş ve böylece nato üyeliği konusundaki niyetini uluslararası arenaya göstermiştir. kore savaşında verilen şehitler dönemin muhalefet lideri ismet inönü ve partisi chp tarafından nato üyeliği için yapılan bir taviz olarak adlandırılmıştır.
başlangıçta oniki devletin iştirakiyle akdedilmiş olan kuzey atlantik antlaşmasına londra'da 17 ekim 1951 tarihinde düzenlenen bir protokol ile türkiye ve yunanistan'ın da katılımları onaylanmış, türkiye 18 şubat 1952'de yine adnan menderes hükümeti döneminde nato'ya resmen üye olmuştur. norveç, danimarka gibi üyeler türkiye'nin üye olmasına, çok yakın zamana kadar diktatörlükle yönetildiği ve yeterli demokrasi tecrübesi olmadığı gerekçesiyle uzun müddet karşı çıkmışlardır.
8 eylül 1952'de [1] türkiye nato'ya kabul edildikten yedi ay sonra izmir'de müttefik kara kuvvetleri karargahı (landsoutheast) kurulmuş, karargahın başına abd'li bir korgeneral getirilmiştir. 1954'te karargaha fransa, ingiltere ve italya'dan askerler dahil edilerek üs güçlendirilmiştir.
nato kuvvetler statüsü sözleşmesi[2] adlı uluslararası anlaşma, izlanda hariç, nato üyesi diğer devletler tarafından imzalanmıştır. sözleşme türkiye tarafından 10 mart 1954 tarihli ve 6375 sayılı kanunla onaylanmıştır. nato kuvvetleri sözleşmesi, her biri oldukça detaylı kaleme alınmış yirmi maddeden oluşur. kısaca bu anlaşmayla abd?nin türkiye topraklarında askeri tesisler ve üstler kurması ve askeri personel bulundurulması kabul edilmiştir.
1966'da, nato'ya ait haber alma tesislerinin sayısı 112'ydi. türkiye'de 35 kilometrekarelik alan nato'nun denetiminde olup buraya, bakanlar dahil türk yetkililerin nato komutasından izinsiz girmesi yasaktı.
abd ile türkiye arasında 1976 yılında imzalanan "abd-türkiye savunma ve işbirliği anlaşması", incirlik, kargaburun ve haber alma tesislerinin nato adına abd tarafından kullanılmasını sağladı. 1980 yılında 12 eylül darbesi sonrasında imzalanan "savunma ve ekonomik işbirliği anlaşması" ise 12 askeri üssün nato adına abd tarafından 5 yıllık kullanılmasına karar verildi. bu anlaşma, abd'nin talebi doğrultusunda halen yürürlüktedir...
türkiye'deki nato Üsleri incirlik hava Üssü yönetimi ve denetimi tsk'da olan, nato'nun önemli bölgesel bir depo üssüdür. adana'ya 10 km uzakta bulunan üs, akdeniz'e 56 km uzaklıktadır. türk hava kuvvetleri 10. ana jet üssü ve amerikan hava kuvvetleri 39. ana jet üssü burada görev yapmaktadir.
izmir hava Üssü izmir'in 17 km kuzey batısında Çiğli'de bulunan avrupa'daki amerikan hava kuvvetleri'ne (usafe) bağlıdır. 42 uçak ve 300 asker-personel bulunan üste i-hawk ve roland füze sistemleri konuşlandırılmıştır. izmir hava Üssü nato'nun türkiye'deki en eski üssü olmakla beraber, son yıllarda önem kazanmıştır. 11 ağustos 2004'de landsoutheast karargâhı napoli'den izmir'e taşınmış [3], 1 ocak 2006'da da amerikan 16. hava filosu, almanya'nın ramstein hava üssünden alınarak buraya yerleştirilmiştir.
şile üssü: stinger füzelerinin fırlatılması için uluslararası standartlarda bir atış alanıdır.
konya 3. ana jet Üs komutanlığı: irak savaşı sürecinde nato tarafından getirilen awacs'lar burada üslenmiştir.
balıkesir 9. hava jet Üssü: bu üsde 6 adet "vault" denilen füze rampası bulunmaktadır.
muğla aksaz deniz Üssü.
ankara-ahlatlıbel, amasya-merzifon, bartın, Çanakkale, diyarbakır-pirinçlik, eskişehir, izmir-bornova, izmit, kütahya, lüleburgaz, sivas-şarkışla, iskenderun, ordu-perşembe, rize-pazar, erzurum, ve mardin'de nato'ya bağlı birleştirilmiş hava harekat merkezleri (caoc6) bulunmaktadır.
nato altyapı programı [değiştir]nato altyapı programı; askeri kuvvetleri desteklemek için ihtiyaç duyulan ve nato altyapı envanterinine ait bina, tesis, teçhizat ve sistemleri temin etmek için tahsis edilen bir fondur. nato üyesi ülkeler bu fona mali destek verirler ve bu fondan giderlerini karşılarlar. türkiye, nato altyapı programına katıldığı 1953 yılından, 2007 yılına kadar programa 284 milyon avro katkıda bulunmuş, nato fonlarından yaklaşık 4.5 milyar avro pay almıştır. türkiye'nin fonda katkı oranı yaklaşık %1.5 dur.[4] fenerbahçe spor kulübü başkanı aziz yıldırım da nato altyapı yatırımları ihalelerine katılma belgesi olan nato müteahhididir.
nato'nun genişlemesi
nato bayrağı ve üye ülkeler
██ nato üyesi ülkeler
██ barış ortaklığı ülkeleri
██ ortadoğu diyalog ülkelerinato'nun genişlemesinden maksat; karşılıklı hak ve yükümlülükler çerçevesinde ittifaka tam üye statüsünde yeni üyelerin kaydedilmesi ve dolayısıyla nato'nun sınırlarının genişletilmesidir.
29 mart 2004 tarihinde nato'ya 7 yeni üye ülke daha katıldı. bu ülkeler;
bulgaristan
estonya
letonya
litvanya
romanya
slovakya
slovenya' dır.
ayrıca;
arnavutluk ve hırvatistan 2009'da üye olma hakkı kazanmış olup
makedonya ise yunanistan tarafından veto edilmiştir.
bu arada nisan 2008'de bükreş'te yapılan nato zirvesinde, rusya'nın bütün tehditlerine rağmen, ukrayna ve gürcistan'ın da ileride nato'ya tam üye olacakları karar altına alınmıştır.
anti-nato merkezi soğuk savaş'ın bir ürünü olan nato bu savaşın bitimiyle birlikte işlevini önemli ölçüde yitirdi ve bir tür kimlik bunalımına girdi. ancak rusya'ya olan şüpheci yaklaşım korundu. orta ve doğu avrupa'da genişleme devam etti ve rusya bu genişlemeden pek de hoşnut olmadı. anti-nato merkezi bu çerçevede kurulmuştur. nato?nun doğu?ya doğru genişlemesini engellemek için rusya?nın başkenti moskova?da 23 aralık 1994'de ?anti nato merkezi? kuruldu. ukrayna halk muhalefeti lideri natali vitrenko?nun inisiyatifiyle kurulan merkezin diğer bir amacı ise turuncu devrim ülkesi ukrayna?nın nato?ya girişini engellemek. merkezin faaliyet alanıyla ilgili olarak yapılan açıklamada, ?rusya?da çok sayıda ukrayna vatandaşı yaşıyor ve onlar, ülkelerinin nato?ya girmesini istemiyor. nato?nun doğu?ya doğru genişlemesine karşı çıkan merkezimiz, tartışma, haberleşme ve görüşme platformu olacak.? denildi. geçtiğimiz kış yaşanan batı destekli halk hareketiyle yönetimi değişen ukrayna, nato?ya girmek isterken, rusya yanlısı muhalefet ülkenin yönünü moskova?ya çevirmesini istiyor. moskova ise nato?nun genişlemesini istemezken iki yıl önce roma antlaşması?yla nato-rusya konseyi oluşturulmuştu. konsey kararlarına göre rusya, bu örgütün hayati olmayan kararlarında söz sahibi olabiliyor. bu arada gaz fiyatlarının ve askerî üslerin kiralarının artırılması yüzünden rusya ile ukrayna arasında çıkan tartışmalar halen sürüyor.
kaynaklar mir air base
^ doç. dr. Ömer ilhan akipek, nato kuvvetleri sÖzleşmesine gÖre vazife kavrami ve tÜrkiye'deki tatbikati
^ nato resmi sitesi allied air component command izmir
^ türk silahlı kuvvetleri resmi sitesi nato altyapi programi
uluslararası terör örgütü. sovyetler için kuruldu. en iyi uşak türkiye üye oldu sovyetler dağılınca fazla etkinlik gösteremedi. nato için dünyanın neresinde sosyalist bir hareket varsa o hareket terör örgütü olarak kabul edilir. işte böyle orospuçoçuğu bir oluşumdur.
yükleniyor...
